Goede kantoorverlichting moet voldoende licht geven zonder dat medewerkers voortdurend last hebben van schittering, donkere hoeken of reflecties in beeldschermen. Toch wordt verlichting bij de inrichting van een werkplek regelmatig pas als laatste bekeken.
Dat is jammer, want een slecht verlichte werkplek kan vermoeiend aanvoelen, terwijl extreem fel licht juist even storend kan zijn. De beste oplossing bestaat meestal uit een combinatie van daglicht, gelijkmatige algemene verlichting en waar nodig aanvullend werkpleklicht.
Waarom is goede kantoorverlichting belangrijk?
Kantoorwerk bestaat vaak uit langdurig kijken naar beeldschermen, documenten en kleine details. De ogen moeten zich daarbij voortdurend aanpassen aan de hoeveelheid licht en verschillen tussen lichte en donkere oppervlakken.
Een prettige verlichtingssituatie voorkomt dat iemand steeds van een fel scherm naar een donkere omgeving kijkt of tegen een zeer heldere lichtbron in moet kijken.
Verlichting heeft daarnaast invloed op de uitstraling van een ruimte. Een kantoor met voldoende, rustig verdeeld licht voelt meestal prettiger dan een ruimte met enkele zeer felle lichtpunten.
Gebruik daglicht, maar voorkom verblinding
Daglicht is waardevol op een werkplek, maar meer daglicht is niet automatisch beter. Direct zonlicht kan sterke contrasten, reflecties en warmte veroorzaken.
Plaats beeldschermen daarom bij voorkeur niet recht voor een raam en ook niet zo dat een raam direct achter de gebruiker staat. Een opstelling waarbij ramen meer aan de zijkant van de werkplek liggen, voorkomt vaak de grootste reflectieproblemen.
Zonwering maakt het mogelijk om de hoeveelheid direct licht gedurende de dag aan te passen zonder een ruimte volledig donker te maken.
Voorkom spiegelingen op beeldschermen
Een beeldscherm kan licht van ramen en armaturen reflecteren. Dat leidt tot hinderlijke vlekken of een lager waargenomen contrast.
Controleer een werkplek daarom op verschillende momenten van de dag. Een scherm dat in de ochtend prima staat, kan ’s middags ineens sterk spiegelend zonlicht ontvangen.
Een kleine verandering van kijkhoek of bureaupositie kan soms al voldoende zijn.
Algemene verlichting moet gelijkmatig zijn
In een kantoor is niet alleen de hoeveelheid licht op het bureaublad belangrijk. Ook de verdeling in de rest van de ruimte speelt mee.
Wanneer één werkplek extreem helder is en de omgeving zeer donker, moeten de ogen zich steeds aanpassen. Gelijkmatige basisverlichting voorkomt zulke grote contrasten.
Gebruik bij grotere ruimtes meerdere lichtbronnen in plaats van één zeer felle centrale lamp. Daarmee kan licht beter over de werkzone worden verdeeld.
Hoeveel licht heeft een kantoor nodig?
De gewenste hoeveelheid licht hangt af van het type werkzaamheden, de inrichting en de leeftijd en voorkeuren van gebruikers. Precisiewerk vraagt doorgaans om meer licht dan een ruimte die vooral voor overleg wordt gebruikt.
Daarom is het niet verstandig alleen op het wattage of aantal lampen te letten. De daadwerkelijke verlichting op de werkplek en de verdeling daarvan zijn belangrijker.
Bij professionele kantoorinrichting kan de verlichtingssterkte worden gemeten en getoetst aan relevante richtlijnen voor de betreffende werkruimte.
Kleurtemperatuur van kantoorverlichting
Licht kan warm of koel ogen. Warmer wit licht wordt vaak geassocieerd met woon- en ontspanningsruimtes, terwijl neutraler wit licht veel voorkomt in kantoren.
Extreem koel licht kan een ruimte hard laten aanvoelen, terwijl zeer warm licht niet altijd prettig is bij werkzaamheden waarbij details en kleuren goed zichtbaar moeten blijven.
Een neutrale, consistente lichtkleur is daarom voor veel algemene kantoorruimtes een praktische keuze.
Let op kleurweergave
Voor normale administratie is perfecte kleurweergave meestal minder belangrijk dan voor bijvoorbeeld grafisch ontwerp, fotografie of productbeoordeling.
In functies waar kleur belangrijk is, moet de verlichting kleuren zo betrouwbaar mogelijk laten zien. Anders kan een product, drukwerk of beeldscherm anders worden beoordeeld dan onder natuurlijk licht.
Is een bureaulamp nodig?
Een bureaulamp kan nuttig zijn wanneer iemand documenten leest, tekent of extra lokaal licht nodig heeft. Hij moet echter niet de enige lichtbron zijn in een verder donkere ruimte.
Zorg dat de lamp verstelbaar is en niet rechtstreeks in de ogen of het beeldscherm schijnt. Voor rechtshandige medewerkers kan een lamp links soms handig zijn bij schrijfwerk, zodat de hand minder schaduw veroorzaakt; voor linkshandigen geldt het omgekeerde.
Verlichting en een ergonomische werkplek
Verlichting hoort bij de totale inrichting van de werkplek. Wanneer iemand door slecht licht steeds naar voren buigt of het hoofd draait om tekst beter te kunnen zien, lost alleen een goede bureaustoel dat niet op.
Bekijk daarom verlichting samen met schermpositie, bureauhoogte en werkhouding. In onze uitleg over het inrichten van een ergonomische werkplek behandelen we die onderdelen in samenhang.
Verlichting in vergaderruimtes
Vergaderruimtes hebben vaak andere eisen dan individuele werkplekken. Mensen moeten elkaar goed kunnen zien, maar presentaties op een beeldscherm of projectiescherm mogen niet volledig wegvallen door fel omgevingslicht.
Dimbare of in zones schakelbare verlichting kan daar praktisch zijn. Zo hoeft niet de volledige ruimte donker te worden tijdens een presentatie.
Automatische verlichting en sensoren
Bewegings- en aanwezigheidssensoren kunnen voorkomen dat verlichting onnodig blijft branden in lege ruimtes. Daglichtregeling kan kunstlicht verminderen wanneer er voldoende natuurlijk licht beschikbaar is.
Dat kan energie besparen, maar de regeling moet wel prettig zijn voor gebruikers. Licht dat tijdens rustig bureauwerk steeds automatisch uitschakelt, levert vooral irritatie op.
Let op flikkering en defecte verlichting
Sommige lichtbronnen kunnen zichtbaar of onzichtbaar flikkeren. Mensen verschillen in hoe gevoelig zij daarvoor zijn. Wanneer medewerkers structureel klachten ervaren bij een bepaalde werkplek, is het daarom verstandig ook de verlichting en drivers te controleren.
Vervang defecte of sterk afwijkende lampen bovendien tijdig. Een rij armaturen waarvan er enkele een andere kleur of helderheid hebben, zorgt voor een onrustig lichtbeeld.
Verlichting beïnvloedt ook de warmte in een ruimte
Moderne verlichting produceert doorgaans minder warmte dan oudere systemen, maar in grote ruimtes kan verlichting nog steeds bijdragen aan de totale warmtelast. Daglicht kan via zoninstraling eveneens veel warmte toevoegen.
Daarom hangen verlichting en binnenklimaat samen. Bij warme werkplekken is het nuttig ook te kijken naar zonwering en de temperatuur op kantoor.
Praktische checklist voor kantoorverlichting
- Beeldschermen hebben geen storende reflecties.
- Daglicht kan worden geregeld met zonwering.
- De werkruimte heeft geen extreem lichte en donkere zones naast elkaar.
- Lichtbronnen schijnen niet rechtstreeks in de ogen.
- Werkplekken met detailwerk kunnen extra lokaal licht krijgen.
- De lichtkleur is binnen dezelfde ruimte zoveel mogelijk consistent.
- Defecte of afwijkende lampen worden tijdig vervangen.
Goede verlichting begint bij de werkzaamheden
Er bestaat geen armatuur dat automatisch voor ieder kantoor de beste oplossing is. Begin bij het werk dat in de ruimte wordt uitgevoerd, kijk vervolgens naar het beschikbare daglicht en vul dat aan met gelijkmatige kunstverlichting.
Een kantoorwerkplek is goed verlicht wanneer medewerkers voldoende kunnen zien zonder voortdurend bewust bezig te zijn met het licht. Dat klinkt eenvoudig, maar juist dat rustige, vanzelfsprekende resultaat vraagt om een doordachte plaatsing van werkplekken en lichtbronnen.
