Een efficiënte routeplanning draait om meer dan de kortste weg tussen meerdere adressen. In de praktijk moet je rekening houden met tijdvensters, voertuigcapaciteit, verkeersdrukte, laadvolgorde, retouren en de prioriteit van verschillende zendingen.
Voor bedrijven met eigen vervoer of terugkerende bezorgroutes kan een betere planning direct invloed hebben op brandstofkosten, chauffeursuren en leverbetrouwbaarheid.
Begin met goede adres- en orderdata
Een route kan alleen goed worden gepland wanneer de basisinformatie klopt.
Controleer daarom:
- volledig afleveradres;
- openingstijden;
- contactpersoon;
- telefoonnummer;
- laad- en losinstructies;
- tijdvenster;
- gewicht en volume;
- eventuele retourgoederen.
Foute of ontbrekende informatie leidt vaak tot onnodige omwegen en wachttijd.
De kortste route is niet altijd de beste route
Een route die op de kaart het kortst lijkt, kan in de praktijk langzamer zijn door spits, brugopeningen, milieuzones of beperkte laadmogelijkheden.
Plan daarom op totale reistijd en uitvoerbaarheid, niet uitsluitend op kilometers.
Werk met geografische clusters
Bundel leveringen die dicht bij elkaar liggen. Dat voorkomt dat een chauffeur meerdere keren door dezelfde regio rijdt.
Geografische clustering werkt vooral goed wanneer klanten vaste leverdagen accepteren.
Een regio kan bijvoorbeeld op dinsdag en donderdag worden bediend in plaats van iedere dag losse ritten te rijden.
Houd rekening met tijdvensters
Sommige klanten accepteren leveringen alleen binnen specifieke tijden.
Plan zulke stops eerst en bouw de rest van de route daaromheen.
Een levering die tussen 09:00 en 10:00 moet plaatsvinden heeft meer invloed op de route dan een klant die de hele dag open is.
Voertuigcapaciteit
Een route moet passen binnen het beschikbare laadvermogen en volume.
Let op:
- gewicht;
- palletplaatsen;
- afmetingen;
- stapelbaarheid;
- speciale laadvereisten.
Een perfecte route is waardeloos wanneer de lading niet in het voertuig past.
Laadvolgorde
De volgorde waarin goederen worden geladen moet aansluiten op de aflevervolgorde.
Goederen voor de eerste stop moeten eenvoudig bereikbaar zijn. Anders kost lossen onnodig veel tijd en moet de chauffeur mogelijk andere goederen verplaatsen.
Verminder lege kilometers
Een voertuig dat leeg terugrijdt maakt nog steeds kosten.
Kijk daarom of retourstromen, leveranciersafhalingen of andere zendingen in de terugweg kunnen worden opgenomen.
Meer hierover lees je in transportkosten verlagen.
Plan buffers
Een route zonder enige speling loopt direct uit zodra één klant vijf minuten langer nodig heeft.
Plan daarom realistische buffers voor verkeer, laden en lossen.
Te veel buffer verlaagt efficiëntie, maar helemaal geen buffer maakt de planning kwetsbaar.
Gebruik historische gegevens
Werkelijke rij- en lostijden zijn vaak waardevoller dan theoretische aannames.
Analyseer bijvoorbeeld:
- gemiddelde tijd per stop;
- structurele files;
- klanten met lange wachttijden;
- dagen waarop bepaalde regio’s drukker zijn.
Gebruik die informatie om toekomstige routes realistischer te plannen.
Routeplanning software
Bij enkele stops kan handmatig plannen voldoende zijn. Naarmate routes complexer worden, kan routeplanningsoftware veel tijd besparen.
Goede software kan rekening houden met:
- meerdere voertuigen;
- tijdvensters;
- capaciteit;
- prioriteiten;
- verkeersinformatie;
- chauffeursuren.
De kwaliteit van de uitkomst blijft wel afhankelijk van de ingevoerde data.
Last-mile delivery
Routeplanning speelt een grote rol in de laatste bezorgfase.
Bij veel kleine stops bepaalt de volgorde sterk hoeveel kilometers en tijd nodig zijn.
Lees ook wat last-mile delivery is.
Wat doe je met spoedzendingen?
Een nieuwe spoedzending kan een bestaande route volledig verstoren.
Bepaal daarom vooraf wanneer een route mag worden aangepast en wanneer een aparte koerier slimmer is.
Zie ook wat is spoedtransport.
Maak onderscheid tussen vaste en dynamische routes
Vaste routes zijn voorspelbaar en eenvoudig uit te voeren. Ze passen goed bij terugkerende klanten.
Dynamische routes worden dagelijks opnieuw gepland op basis van actuele orders.
Veel bedrijven gebruiken een combinatie: vaste basisroutes met ruimte voor afwijkende zendingen.
Communicatie met chauffeurs
Een routeplanning moet onderweg bruikbaar zijn.
Zorg dat chauffeurs beschikken over:
- juiste adressen;
- volgorde van stops;
- contactgegevens;
- bijzonderheden;
- actuele wijzigingen.
Voorkom dat belangrijke instructies verspreid staan over e-mail, WhatsApp en losse papieren.
Meet route-efficiëntie
Nuttige KPI’s zijn onder andere:
- kilometers per levering;
- stops per uur;
- lege kilometers;
- gemiddelde wachttijd;
- leveringen op tijd;
- brandstofkosten per route.
Zo zie je of aanpassingen echt resultaat opleveren.
Eigen vervoer of uitbesteden?
Wanneer routeplanning steeds complexer wordt, kan uitbesteden interessant zijn.
Een vervoerder kan volumes van meerdere klanten combineren en heeft vaak gespecialiseerde planningssoftware.
Lees ook eigen vervoer of transport uitbesteden.
Een efficiënte route begint met een logisch proces
Routeplanning is uiteindelijk een combinatie van goede data, realistische tijdsinschattingen en slimme bundeling.
Wie structureel meet waar kilometers en wachttijd ontstaan, kan routes stap voor stap verbeteren zonder direct een compleet nieuw logistiek systeem nodig te hebben.
Gebruik vaste evaluatiemomenten
Een routeplanning wordt beter wanneer je na afloop kort kijkt wat er afweek van de verwachting. Noteer bijvoorbeeld klanten waar structureel veel wachttijd ontstaat, adressen die lastig bereikbaar zijn en ritten waarop de geplande rijtijd niet realistisch blijkt.
Die informatie kan de volgende planning direct verbeteren. Zo wordt routeoptimalisatie geen eenmalige exercitie, maar een terugkerend proces waarin praktische chauffeursinformatie en planningsdata samenkomen.
Betrek chauffeurs bij verbeteringen
Chauffeurs zien dagelijks welke adressen lastig zijn, waar parkeerproblemen ontstaan en welke volgorde in de praktijk niet logisch werkt. Gebruik die kennis. Een route die op softwarebasis optimaal lijkt, kan door lokale omstandigheden toch onhandig zijn.
Plan daarom regelmatig een korte evaluatie en leg nuttige routekennis centraal vast. Dat voorkomt dat belangrijke informatie alleen in het hoofd van één chauffeur blijft zitten.
