Putcorrosie is een lokale vorm van corrosie waarbij het oppervlak op enkele kleine plekken sterk wordt aangetast. In plaats van gelijkmatige roestvorming over een groot oppervlak ontstaan relatief kleine putjes die zich in de diepte kunnen ontwikkelen.
Juist omdat de aantasting lokaal is, kan putcorrosie verraderlijk zijn. Een onderdeel kan er grotendeels goed uitzien terwijl op een klein oppervlak een diepe aantasting ontstaat.
Hoe ontstaat putcorrosie?
Putcorrosie ontstaat wanneer een beschermende oppervlaktelaag lokaal wordt doorbroken en het materiaal zich op die plek niet voldoende kan herstellen.
Bij roestvast staal gaat het vaak om aantasting van de passieve laag. Wanneer die laag lokaal faalt, kan op een klein gebied een actief corrosieproces ontstaan.
Waarom zijn chloriden belangrijk?
Chloride-ionen zijn een belangrijke factor bij putcorrosie van roestvast staal. Ze komen bijvoorbeeld voor in zeewater, zoutnevel, dooizout, bepaalde reinigingsmiddelen, procesvloeistoffen en pekeloplossingen.
Hoe hoger de chloridebelasting en temperatuur, hoe kritischer de omstandigheden kunnen worden.
Hoe ziet putcorrosie eruit?
Aan het oppervlak zijn soms slechts kleine gaatjes, verkleuringen of roestsporen zichtbaar. Onder het oppervlak kan de put echter breder of dieper zijn dan aan de buitenkant lijkt.
Dat maakt visuele beoordeling lastig. Een klein zichtbaar defect betekent niet automatisch dat de schade ook klein is.
Waarom is putcorrosie gevaarlijk?
Bij gelijkmatige corrosie neemt de wanddikte relatief voorspelbaar af. Putcorrosie concentreert zich juist op kleine plekken.
Bij leidingen, tanks of dun plaatmateriaal kan een diepe put daardoor lokaal tot perforatie leiden terwijl het grootste deel van het materiaal nog nauwelijks is aangetast.
RVS 304 en putcorrosie
RVS 304 heeft een goede algemene corrosiebestendigheid, maar kan gevoelig zijn voor putcorrosie in chloridehoudende omgevingen.
RVS 316 en molybdeen
RVS 316 bevat molybdeen, waardoor de weerstand tegen lokale corrosievormen zoals putcorrosie in veel chloridehoudende omstandigheden beter is dan die van 304.
Dat betekent niet dat 316 volledig immuun is. Bij voldoende hoge chlorideconcentraties, temperatuur of andere ongunstige omstandigheden kan ook 316 worden aangetast.
Lees meer in RVS 304 of RVS 316.
Temperatuur speelt een rol
Een omgeving die bij lage temperatuur weinig problemen geeft, kan bij hogere temperatuur veel agressiever worden.
Daarom moet materiaalkeuze niet alleen worden gebaseerd op de chemische samenstelling van een vloeistof, maar ook op procescondities zoals temperatuur, concentratie en stilstand.
Afzettingen en stilstaand vocht
Vuil, zouten en andere afzettingen kunnen lokaal een ongunstig microklimaat creëren. Onder een afzetting kan vocht langer aanwezig blijven en kan de chemische samenstelling afwijken van de rest van het oppervlak.
Regelmatig reinigen kan daarom een belangrijk onderdeel zijn van corrosiepreventie.
Oppervlaktekwaliteit
Een glad, schoon oppervlak is doorgaans beter bestand tegen lokale vervuiling dan een ruw of beschadigd oppervlak.
Na lassen, slijpen en bewerken kan passende nabehandeling nodig zijn. Ook verontreiniging met gewoon staal moet worden vermeden.
Putcorrosie versus galvanische corrosie
Putcorrosie heeft geen tweede metaal nodig. Het is een lokale aantasting van het materiaal zelf.
Bij galvanische corrosie ontstaat juist een elektrochemische koppeling tussen verschillende metalen.
Meer daarover lees je in wat is galvanische corrosie?.
Putcorrosie versus spleetcorrosie
Putcorrosie en spleetcorrosie zijn beide lokale vormen van aantasting, maar spleetcorrosie ontstaat specifiek in nauwe zones waar vloeistof nauwelijks wordt ververst.
Denk aan onder pakkingen, onder boutkoppen, tussen overlappende platen en in nauwe constructiespleten.
Hoe voorkom je putcorrosie?
Preventie begint met de juiste materiaalkeuze en een goed ontwerp.
- een beter geschikte RVS-kwaliteit kiezen;
- chloridebelasting beperken;
- temperatuur beheersen waar mogelijk;
- oppervlakken schoonhouden;
- stilstaand water vermijden;
- goede afwatering ontwerpen;
- las- en bewerkingszones correct nabehandelen;
- regelmatig inspecteren.
Kan een coating helpen?
In sommige toepassingen kan een coating het metaal van de omgeving isoleren. Bij roestvast staal wordt echter vaak juist gekozen voor een geschikte legering en oppervlakteconditie in plaats van een coating.
Zie daarvoor coaten, verzinken of RVS.
Inspectie op lokale aantasting
Omdat putcorrosie moeilijk zichtbaar kan zijn, verdient inspectie extra aandacht. Kijk niet alleen naar algemene verkleuring, maar ook naar kleine putjes, roestsporen en zones waar vocht of zouten zich ophopen.
Neem de omgeving als uitgangspunt
Een materiaal dat in een droge kantooromgeving tientallen jaren probleemloos functioneert, kan in een chloridehoudende procesomgeving heel anders reageren.
Voor een breder overzicht lees je wat is corrosie en hoe kun je corrosie voorkomen?.
Putcorrosie is klein aan de buitenkant, maar niet altijd onschuldig
De grootste valkuil van putcorrosie is dat de zichtbare aantasting beperkt kan lijken. Juist de diepte van de lokale put bepaalt het risico.
Combineer daarom een geschikte materiaalkeuze met schoon ontwerp, regelmatige reiniging en inspectie. Vooral in chloridehoudende omgevingen is dat veel belangrijker dan alleen vertrouwen op de algemene reputatie van roestvast staal.
Waarom kleine putjes grote gevolgen kunnen hebben
Bij putcorrosie is niet alleen het aantal putjes van belang, maar vooral de diepte en de locatie. Een diepe put in een dunne leidingwand kan veel kritischer zijn dan oppervlakkige aantasting op een dik massief onderdeel.
Ook de positie speelt mee. Aantasting rondom een las, verbinding of drukbelaste zone kan technisch relevanter zijn dan eenzelfde put op een minder kritisch oppervlak. Daarom moet schadebeoordeling altijd worden gekoppeld aan de functie van het onderdeel.
Reiniging en inspectie als praktische maatregel
In chloridehoudende omgevingen helpt regelmatige reiniging om zoutafzettingen te verwijderen voordat ze langdurig op het oppervlak blijven zitten. Besteed daarbij extra aandacht aan horizontale vlakken, randen, spleten en zones die tijdens normaal gebruik slecht drogen.
Leg inspectieresultaten vast met foto’s en, bij kritieke installaties, met geschikte meetmethoden. Daarmee wordt zichtbaar of aantasting stabiel blijft of zich verder ontwikkelt. Dat maakt onderhoud veel beter planbaar dan wanneer pas wordt ingegrepen na lekkage of perforatie.
