Corrosie is de aantasting van een materiaal door een chemische of elektrochemische reactie met de omgeving. Bij metalen is roestvorming op staal het bekendste voorbeeld, maar corrosie is breder dan alleen roest. Ook andere metalen kunnen worden aangetast, vaak op een andere manier en met een ander uiterlijk.
Voor bedrijven kan corrosie meer betekenen dan een cosmetisch probleem. Aantasting kan de levensduur van constructies en installaties verkorten, onderhoudskosten verhogen en uiteindelijk de betrouwbaarheid van onderdelen beïnvloeden. Daarom is het belangrijk om te begrijpen waarom corrosie ontstaat en welke bescherming bij een toepassing past.
Hoe ontstaat corrosie?
Bij gewone corrosie van staal spelen metaal, zuurstof en vocht een belangrijke rol. Op het oppervlak kunnen elektrochemische reacties ontstaan waarbij ijzer uiteindelijk wordt omgezet in corrosieproducten die we als roest herkennen.
Hoe snel dat proces verloopt, hangt sterk af van de omgeving. Droog staal in een gecontroleerde binnenruimte kan lang meegaan, terwijl onbehandeld staal in een vochtige of zoute omgeving veel sneller wordt aangetast.
Roest en corrosie zijn niet precies hetzelfde
De woorden worden vaak door elkaar gebruikt. Corrosie is de algemene term voor aantasting van materialen door interactie met hun omgeving. Roest verwijst specifiek naar corrosieproducten die ontstaan bij ijzer en staal.
Aluminium kan bijvoorbeeld corroderen zonder de bekende bruine roestlaag te vormen. Ook roestvast staal kan onder bepaalde omstandigheden corrosie vertonen, hoewel het door zijn passieve beschermlaag veel beter bestand kan zijn tegen aantasting dan gewoon koolstofstaal.
Welke omstandigheden versnellen corrosie?
Een aantal factoren kan corrosie sterk versnellen:
- vocht;
- zouten;
- chemische belasting;
- hoge temperaturen;
- beschadigde beschermlagen;
- vuil en afzettingen waarin vocht blijft hangen;
- contact tussen bepaalde verschillende metalen;
- slechte detaillering waarbij water niet kan weglopen.
Om die reden kan hetzelfde materiaal in twee verschillende omgevingen een totaal andere levensduur hebben.
Corrosie begint vaak op kwetsbare plekken
Randen, lasnaden, verbindingen, bouten, beschadigingen en plekken waar water blijft staan verdienen extra aandacht. Op zulke locaties is een coating soms dunner, is mechanische beschadiging waarschijnlijker of blijft vocht langer aanwezig.
Een constructie kan er op grote oppervlakken nog prima uitzien terwijl juist rond verbindingen en randen de eerste aantasting ontstaat.
Hoe voorkom je corrosie?
Corrosie volledig uitsluiten is niet altijd mogelijk, maar de snelheid van aantasting kan vaak sterk worden beperkt. De juiste aanpak hangt af van materiaal, omgeving, gewenste levensduur en onderhoudsmogelijkheden.
Veelgebruikte strategieën zijn:
- een geschikt materiaal kiezen;
- coaten of schilderen;
- verzinken;
- constructief zorgen dat vocht kan weglopen;
- contact tussen ongunstige metaalcombinaties voorkomen;
- regelmatig reinigen;
- beschadigingen tijdig herstellen;
- periodieke inspectie uitvoeren.
Materiaalkeuze als eerste verdedigingslinie
Soms is het slimmer om corrosie al in het ontwerp te beperken door een materiaal te kiezen dat beter bij de omgeving past. In toepassingen met vocht of bepaalde chemische belasting kan bijvoorbeeld roestvast staal interessant zijn.
Ook binnen roestvast staal bestaan belangrijke verschillen. In RVS 304 of RVS 316 leggen we uit waarom de ene kwaliteit in bepaalde omstandigheden geschikter kan zijn dan de andere.
Bescherming met een coating
Een coating vormt een barrière tussen het metaal en de omgeving. Zolang die beschermlaag intact en geschikt is voor de belasting, wordt contact met vocht en andere corrosieve invloeden beperkt.
De prestaties hangen echter niet alleen af van het type coating. Oppervlaktevoorbehandeling, laagdikte, applicatie en omstandigheden tijdens het aanbrengen zijn minstens zo belangrijk.
Een hoogwaardige coating op een slecht voorbereid oppervlak kan vroegtijdig falen. Daarom begint corrosiebescherming vaak al vóór de eerste verf- of coatinglaag wordt aangebracht.
Verzinken als corrosiebescherming
Bij verzinken wordt staal voorzien van een zinklaag. Die laag beschermt het onderliggende staal en kan in veel buitentoepassingen een lange levensduur bieden.
Verzinken en coaten zijn geen uitwisselbare oplossingen. Welke aanpak het beste past, hangt af van onder meer vorm, omgeving, uitstraling, mechanische belasting en onderhoud.
Lees daarom ook coaten, verzinken of RVS: welke bescherming kies je?.
Galvanische corrosie
Wanneer verschillende metalen elektrisch contact maken in aanwezigheid van een geleidende vloeistof, kan galvanische corrosie ontstaan. Het ene metaal kan daarbij sneller worden aangetast.
Dat betekent niet dat verschillende metalen nooit samen gebruikt mogen worden. Wel moet in ontwerp en montage rekening worden gehouden met materiaalcombinaties, oppervlakverhoudingen en de omgeving.
Waarom ontwerp belangrijk is
Een goede corrosiebescherming begint niet pas bij de verflaag. Een constructie waarin water in spleten blijft staan of oppervlakken nauwelijks bereikbaar zijn voor onderhoud, is vanaf het begin kwetsbaarder.
Goede detaillering zorgt dat water kan aflopen, vuil zich minder makkelijk ophoopt en inspectie mogelijk blijft.
Dat kan later veel onderhoud schelen.
Onderhoud voorkomt dat kleine beschadigingen groot worden
Geen beschermingssysteem blijft onbeperkt perfect. Mechanische schade, UV-belasting, chemicaliën en slijtage kunnen een beschermlaag aantasten.
Door periodiek te inspecteren kunnen beschadigingen vroeg worden hersteld. Dat is vaak eenvoudiger dan wachten totdat corrosie zich over een groot oppervlak heeft verspreid.
Daarom hoort corrosiecontrole bij goed preventief onderhoud.
Hoe herken je beginnende corrosie?
Bij staal is bruine roest een duidelijk signaal, maar let ook op subtielere aanwijzingen:
- blaren onder een coating;
- verkleuring rond randen en verbindingen;
- loslatende verf;
- witte of grijze corrosieproducten op andere metalen;
- putjes in het oppervlak;
- vochtsporen;
- corrosie rond bevestigingsmiddelen.
Vroege signalen zijn belangrijk omdat de zichtbare aantasting niet altijd exact laat zien wat onder een coating of in een verbinding gebeurt.
Reinigen kan onderdeel zijn van corrosiepreventie
Vuil, zouten en andere afzettingen kunnen vocht vasthouden. Regelmatig reinigen kan daarom bijdragen aan een langere levensduur, zeker in omgevingen met zout of industriële vervuiling.
Gebruik wel een reinigingsmethode die past bij het materiaal en de beschermlaag. Agressieve middelen kunnen juist schade veroorzaken.
Corrosiebescherming is altijd toepassingsgericht
Er bestaat geen universele oplossing die voor ieder metalen onderdeel het beste is. Een binnenconstructie in een droge opslagruimte stelt andere eisen dan een installatie in de buitenlucht, nabij zee of in een chemisch belast proces.
Kijk daarom altijd naar omgeving, materiaal, constructie, onderhoud en gewenste levensduur samen. Goede corrosiepreventie is meestal het resultaat van meerdere keuzes die elkaar versterken.
